Loading

Ás veces no Facebook escribo cousas longas de máis. Vou tirarlle proveito.

  1. Ibi_urbanaA débeda municipal é de quen é, e cada concello (os seus veciños) deben facerse cargo. En Galicia débeda é igual a irresponsabilidade de anteriores gobernantes case no 100% dos casos. Pediuse prestado en vez de cobrar máis impostos ou de xestionar mellor. A afirmación é válida para todos os Concellos, rurais ou urbanos, anque nos primeiros o raquitismo fiscal (e por tanto tamén o gasto e o investimento) é de tal calibre que nin sequera moita débeda contraíron. Débese sinalar politicamente aos culpables de tal situación. Anque moitas veces sexan compañeiros de partido. Non se abrirá outra xeira nas forzas políticas preexistentes sen autocrítica honesta neste senso.
  2. Independentemente de que o PIB/VAB ou a renda media municipal sexa máis alta ou máis baixa en cada concello, en cada barrio, vila ou cidade, hai cidadáns que non teñen nada (nin un mísero ingreso nin patrimonio ningún) e cidadáns que teñen moreas disto, de sobras. Xa que os Concellos son a extremidade máis longa do sistema redistributivo, máis alonxada dos centros onde se planifican os grandes trazos da política fiscal estatal, e precisamente por estaren pegados ao próximo, coñecen a realidade con máis detalle e deberían actuar con máis decisión, malia a todas as limitacións que existen. É no ámbito local onde debería visualizarse máis calquera política redistributiva, e iso pasa por facer diferenzas entre entre ricos e pobres, isto é, por promover no local accións (aka discriminacións) positivas. Porén, nas localidades tende a acontecer todo o contrario: ao sermos todos parte da mesma comunidade a identidade local (e sobre todo a localista) suprime en grande medida a posibilidade de identificar a quen máis ten e a quen menos, e de aplicar en consecuencia mecanismos e políticas redistributivas entre eles. Pero é no local o primeiro lugar onde ricos e pobres deben pechar o contrato social (ou se non o hai, onde primeiro debe establecerse a discusión política sobre estes termos). Por certo, que as identidades e os límites municipais son relativamente recentes na nosa Historia, e nun País onde a xente aínda é dunha parroquia ou un nucleo determinados non debería supór un maior problema o mudalas.
  3. Un amigo mostrábame a súa inquietude pola situación do seu pequeno concello rural. É inviable como Concello, ao igual que máis do 50% dos Concellos galegos. Isto que xa está xeralmente admitido no mundo académico cómpre comezar a dicilo desde a esfera política e a facer pedagoxía entre os viciños. Alguén debe correr o risco de pagar o prezo, anque non deberiamos matar ao mensaxeiro. A fusión de Oza dos Ríos-Cesures dista de ser exemplo de nada, pero con ela Feijoo apropiouse politicamente do reto e deu algo parecido a unha resposta, cousa que o resto de partidos da oposición non fixeron, comodamente instalados nalgúns destes Concellos que inevitablemente acabarán por desaparecer como entidades administrativas.
  4. Cómpre acabar coa irresponsabilidade fiscal. En moitos concellos (e non falo só dos rurais) prestáronse servizos gratis ou subvencionados a máis do 90%; non se cobraron polo xeral unhas taxas axeitadas. Un máximo do 50% do custo efectivo pode ser razoablemente subvencionado, pero o normal sería chegar a ese máximo só entre quen máis o precisan: pensionistas, estudantes, familias sen recursos. Non todo o mundo aplicou tarifas discriminantes, ou fíxose de forma ineficiente. Obviamente algúns servizos que se prestan en moitos Concellos sobran, son redundantes, concorrentes deslealmente coa oferta privada, ou unha aberración dada a súa dimensión poboacional e económica. Se son insustentables hai que pechalos ou cedelos á xestión veciñal ou cidadá.
  5. É indispensable propór de vez unha política fiscal municipal diferente, porque sen ela non é posible outra política diferente, e corremos o risco de seguir a xestionar a miseria nunha época na que non volverán nin as vacas gordas nin o crédito fácil. Historicamente non se cobraron tributos como se debera. Non houbo en ningún Concello política fiscal activa. Alimentouse un sistema clientelar tanto desde os Concellos aos viciños, como desde a Xunta e as Deputacións aos Concellos. Non se primou como se debía a quen facían maior esforzo fiscal, senón que se beneficiou precisamente a quen menos custos trasladaban aos viciños.
  6. Son poucos os casos que coñezo de introdución de aspectos progresivos en ordenanzas fiscais como as do IBI (coeficientes territoriais), rodaxe (potencia fiscal), taxas de servizos (maiores a comercios e empresas), a auga (por exemplo gravar o consumo excesivo entre quen enche piscinas alegremente, ou discriminar en función do número de persoas empadroadas no fogar), etc.
  7. Absorción non, fusión. É inevitable, e débese encetar un proceso deliberativo e participativo cos viciños en todos os casos. Non creo nas solucións máxicas, pero hai que centralizar e reducir funcionariado administrativo e cargos políticos, facer gravitar as plantillas nos servizos sociais e persoais, e procurar economías de escala no gasto corrente e no investimento. Os viciños non teñen que desprazarse máis distancias das que percorren actualmente para unha xestión presencial (que cada cada vez deberían ser menores). Deben unificarse os servizos administrativos internos, pero deben manterse os portelos, xanelas, oficinas de atención ao público, delegacións e centros de acceso telemático que hoxe xa existen. Anque en realidade moitas desas xestións para as que nos temos que desprazar non son de competencia municipal: Tráfico, Partidos Xudiciais, Rexistros… A simplificación administrativa debe darse ao mesmo tempo no ámbito provincial. As Deputacións deben desaparecer e todos os recursos que xestionan repartirse entre os novos concellos fusionados e as áreas metropolitanas, por unha banda, e a Xunta de Galicia, pola outra. O custo dos servizos (alcantarillado, ambulancias, transporte escolar) nunca vai ser maior nos concellos fusionados que neles sen fusionar (as persoas e as casas van estar nos mesmos lugares), e pode ser sensiblemente menor se se recuperan as concesións e se xestionan conxuntamente desde un mesmo ente público democraticamente elixido (non como as Deputacións). Debemos ser conscientes, porén, de que aínda que os servizos municipais se sigan prestando onde e como até agora, en moitos lugares será inevitable o peche de centros cando non se cubra a cota mínima de poboación necesaria para mantelos. Iso vai acontecer e sabemos onde con bastante probabilidade. Explicítese.
  8. A reforma (sic) local de Rajoy complica as cousas enormemente, pero a fusión pode ser unha oportunidade para lograr Concellos con máis de 20.000 habitantes. Na miña opinión os novos Concellos deben ser as vellas Comarcas. Por exemplo, o tamaño medio dos municipios no Norte de Portugal, con características de todo tipo homologables aos concellos galegos, é semellante ao das nosas comarcas,e alí funcionan normalmente mediante o sistema descentralizado de Xuntas de Freguesía. A fusión de Concellos ten obviamente un límite, por iso falo das Comarcas, pero que sexa a Deputación quen adquira o protagonismo como propugna o PP non é admisible. Non hai unha identidade compartida nin unha adscrición da poboación tan clara a ese ámbito provincial, e, sobre todo, trátase de institucións cuxos gobernantes directamente non son democraticamente controlables nin sancionables polos votantes. A opción da Mancomunidade de servizos é un sistema idealista que no pasado demostrouse sobradamente ineficaz. En Galicia constatouse en practicamente todos os casos a imposibilidade de funcionaren debidamente cando, dirixidas exclusivamente polos Alcaldes e sen contar con técnicos propios, había partidos políticos de distinta cor e maiorías variables. Ademais, crear novos entes e organismos é un erro maiúsculo. Incorreriamos en novas redundancias e complexidades competenciais, cando a simplificación administrativa é hoxe unha das maiores, se non a maior, demanda dos administrados aos gobernantes. Por todo iso a fusión viría a ser sen dúbida non a solución per se a nada pero si o mellor instrumento para o cambio.

 

Top