“A medida que un debate interno do BNG sobre os resultados electorais negativos avanza, a probabilidade de que se empreguen análises erradas/interesadas achégase a 1″.

Sirva este plaxio descarado dunha famosa frase sobre dinámicas endogámicas e autoxustificativas en Galicia para ilustrar como cada fracaso electoral do nacionalismo galego vai invariabelmente seguido dunha serie de falacias. Estas toman a forma de declaracións, artigos e comisións onde baixo supostos falsos, comparacións impertinentes e análises erradas acábase concluíndo o que convén a cada un dos clans políticos do nacionalismo e/ou aos intereses particulares de quen a elabora.

O nacionalismo aberto e a esquerda plural como base de éxito do BNG

A auxe electoral do nacionalismo de esquerdas rexistrouse a partir de 1993, ano no que se rexistra un aumento da suma (BNG+1/2*EU-UG) que en termos absolutos e relativos é superior ao obtido en 1997 polo BNG xa en solitario, ano que marca o máximo histórico desta corrente.

O crecemento non se produce pola unidade do nacionalismo. O crecemento prodúcese pola chegada ao BNG de sucesivas faixas do electorado que anteriormente se identificaran co PSG-EG/UG primeiro, con PCG/PTG/EU-IU despois, para finalmente alcanzar e sumar aos desencantados do PSOE. O crecemento susténtase na esperanza de abertura do BNG cara ideas e posicións de nacionalismo moderado sen abandonar a esquerda.

Aínda que hai quen ten afirmado que a integración do PNG-PG no BNG trouxo para o BNG votos de centro-dereita nacionalista a realidade é que o voto galeguista representado pola corrente coaga (CG/PNG-PG, CNG, DG, TeGa, PG) acabou practicamente na súa totalidade no PPdeG e en determinadas candidaturas municipais independentes. Todas as enquisas electorais serias dos últimos 12 anos desmenten que o BNG tivera xamais un número significativo de votos alén do centro (nas eleccións máis ideolóxicas, autonómicas e xerais, pois as maiorías municipais do BNG susténtanse en algunha medida no electorado conservador).

Iso explica o fracaso da estratexia denominada quintanista. E lémbrese que dito intento de saltar por riba do PSOE para pescar nun afastado e insignificante espazo nacionalista de centro-dereita foi un acordo anterior á chegada de Anxo Quintana ao liderado do BNG: tratouse dunha estratexia xestada e aprobada con anterioridade sendo portavoz e candidato do BNG Xosé Manuel Beiras e rexindo nos Consellos Nacionais o equilibrio de cotas por colectivos baixo a administración da UPG.

O avance electoral do BNG a costa do electorado doutras forzas da esquerda é por tanto un dato innegábel que se sustenta na análise dos resultados electorais e nas informacións facilitadas polas enquisas. Tres exemplos:

1. A volatilidade electoral amosa a dependencia entre os resultados do PSOE e do BNG ao longo de dúas décadas. Desde as autonómicas de 1993 até as municipais de 2007 (coa única excepción das europeas de 1999, que ao coincidir coas municipais tivo unha participación elevada, e das municipais de 2003, onde houbo efecto Nunca Máis), sempre que unha das dúas forzas subía significativamente a outra baixaba. Non se pode soster, por tanto, como fan desde a UPG, que non existe relación entre os resultados dun e doutro. Precisamente se por algo salienta o mal resultado de ambas forzas políticas nas eleccións celebradas desde 2009 (autonómicas, europeas, e municipais deste ano) é porque ambos baixan simultanea e significativamente por vez primeira desde 1989 sen que ningún logre sumar globalmente nin un só dos votos que perde o outro. Os indicadores de volatilidade desde 1989 amosan que a relación entre o resultado do BNG e do PSOE existe e é a segunda máis significativa das que se dan entre todas as parellas posíbeis de opcións de voto, xusto por detrás da que vincula abstención e resultado do BNG. Só se pode admitir, como revelan os datos e non as intuicións, que co paso dos anos a relación Abstención/BNG estase facendo máis intensa mentres se relaxa a PSOE/BNG, pero nunca se pode negar que esta última exista nin que precisamente aí se fundamentaran os avances electorais do nacionalismo.

2. Existe un amplo espazo electoral, isto é, moitos electores e votantes identificados cunhas ideas políticas determinadas, situado a medio camiño entre PSOE e BNG. É o espazo da esquerda galeguista, á que, por definila máis, poderíamos poñerlle outros cualificativos adicionais: non nacionalista nin anti-nacionalista, socialdemócrata, verde, moderada, urbana, formada, de novas clases medias, xoven… Desde 1989 ese espazo que pertencía ao PSOE foi optando gradualmente polo BNG nas eleccións autonómicas, mantendo o voto ao PSOE nas xerais, optando por calquera dos dous nas municipais dependendo do momento e dos candidatos… Así até o BNG acadar os seus máximos electorais. Desde entón este electorado foi voltando ao PSOE, decantándose cada vez máis pola abstención nas eleccións en que o seu voto non resultaba decisivo, activándose só naquelas ocasións en que si o era (autonómicas de 2005, xerais de 2008), votando entón en clave de esquerda e de país para conseguir en Galicia vitorias electorais progresistas claras que sen o seu concurso resultarían imposíbeis. Agora ese espazo electoral tamén é abandonado polo PSOE no seu desprazamento desde a socialdemocracia ao neoliberalismo económico. Ambas forzas, BNG e PSOE, levan xa uns anos obviando ao electorado aí situado, malinterpretando este nicho electoral e mesmo enviándolles aos seus habitantes mensaxes contraproducentes que os afastan deles cada vez máis e máis rapidamente. Como consecuencia diso este electorado acaba por pensar que todas as forzas políticas son iguais, abstense de participar ou procura abrigo en terceiras opcións, a súa desmobilización frustra en todo caso a posibilidade dunha maioría de progreso, vence a dereita e asistimos á expresión desta desafección en forma de #15m.

Estudo preelectoral do CIS, Eleccións ao Parlamento de Galicia 2009

3. A valoración das persoas que lideran e son referentes dos diferentes proxectos políticos tamén revelan a demanda que este electorado galeguista de esquerdas ten dunha oferta política acaída aos seus intereses. Na táboa seguinte, extraída dunha enquisa preelectoral das autonómicas de 2001, o primeiro ano con retroceso electoral do BNG, vese ben ás claras como para entrar no electorado dual (voto pasado ao BNG nas autonómicas e ao PSOE nas xerais), concretamente no sector que entón se decantaba por abandonar ao BNG polo PSOE naquelas autonómicas, líderes e/ou candidatos secundarios como Camilo Nogueira ou Geluco Guerreiro tiñan máis acollida que o entón candidato nacionalista, Beiras, ou o que sería dalí a dous anos o seu relevo, Quintana. Desde Nogueira ningún dos candidatos do nacionalismo foi quen de lograr estar ben visto nesa faixa do electorado da esquerda plural na que o BNG medrou electoralmente até 2001. E esta falta de referentes persoais denota tamén orfandade política e partidaria. Outro dato demoscópico máis: o líder político de fóra de Galicia máis valorado polo conxunto do electorado da esquerda galega (descontado o electorado conservador) na última década foi Pasqual Maragall.

Etiquetas:
 

12 Responses to OPM 2011: Nacionalismo aberto e esquerda plural

  1. xose ramon di:

    Agardábase. Agardábao de ti. Grazas.
    Porén, e ainda que considero que as eleccións para a autonomía de Galiza tenhem unha compoñente máis ideolóxica que para escoller alcaldes, impresióname moito as maiorias absolutas municipáis do BNG neste maio2011. Neses concelhos acudíuse a caladoiros conservadores, por suposto.
    Por outra parte, se mo permites, quixera plantexar uma análise (e consecuencias)na que cavilo uns meses para aquí: a relación dos resultados electoráis dos nacionalismos periféricos, nomeadamente galeuzca PNV-CIU-BNG e ponhería tamén ERC.
    Saúde.

  2. Gonzalo di:

    Un exercicio interpretativo moi interesante este que fas aquí. Aínda que xa sabes que non me meto en cuestións de estratexia, teño as miñas dúbidas sobre como pode o teu argumento explicar estes dous resultados sobre e .

  3. xos di:

    As entrevistas que fai A Nosa Terra aos alcaldes nacionalistas gañadores son interesantes, porque dan un perfil de alcalde moi vinculado coa cidadanía das vilas. De feito, entre as vilas, fallou a de Cangas, que tivo unha posición dubitativa no tema Massó. Tamén é interesante o que di o alcade de San Sadurniño, que considera que agora lle resulta máis doado ao BNG chegar ao votante nas vilas que nas cidades por razóns de proximidade.
    En canto ao contido do post, impecable. Todo parece indicar que un partido tipo Esquerda Galega tería recollido mellor a esquerda galeguista nestes anos, pero o certo, é que en 1989?1990?, os votantes nacionalistas, que xa eran uns cantos, preferiron o modelo BNG

  4. propositador di:

    Mui boa análise. Mas eu acho a faltar algo que, eu, claro, considero tamém determinante: a percepçom da irrelevância política do nacionalismo. Nom é já que exista claramente ũa espanholizaçom maior que há 15 anos, que é assi, é que o nacionalismo desprestigiou-se politicamente fazendo um excessivo achegamento ao PSOE (isto aconteceu exactamente igual em muitos otros sítios, e mesmo com forças na órbita da direita respeito do PP). Como nom temos implantaçom social, nem média próprios (por culpa das eivas leiristas de toda a puta vida), nom existe tampouco discurso próprio (para mim está claro que o sucesso de Bildu/IA está mui relacionado com todo isto, mas a implantaçom social alá é outra galáxia, ora, estes males do BNG eu acho que tamém som partilhados em grande medida por ERC, por exemplo), etc.

    Por entendérmo-nos, eu fico convencido de que, por exemplo, se na Corunha na lista em vez de Carril for Tello, os resultados seriam os mesmos mais ou menos (ou talvez mesmo piores ainda). Com certeza que há problemas endogâmicos, mas som problemas que empeçam solucionar os autênticos problemas.

    • Carlos di:

      Non debeu ser unha análise tan boa porque o que deduces é, case todo, o contrario do que penso e do que espero se debería deducir do artigo. O BNG non se achegou excesivamente ao PSOE, antes ao contrario BNG e PSOE, como organizacións e aparatos e cadros políticos, repélense mutuamente, cando na sociedade partillan un grande espazo electoral. O BNG ten discurso propio, pero unha incompatibilidade plena entre o discurso teórico e a realidade sobre a que actúa, o cal abócao a un pragmatismo radical que o iguala co resto de forza políticas. Non creo que o problema que atravesa o nacionalismo se orixine nestas eleccións municipais senón moito antes, e cae máis na órbita da actualización de proxecto político (ideoloxía) que de persoas ou candidatos nun concello ou noutro. Só coincido na carencia da implantación social, crónica pero acentuada nos últimos anos, nomeadamente entre a mocidade, onde as xuventudes nacionalistas actuaron como factor distanciador decisivo. No dos medios propios, habelos hainos, outra cousa é que sirvan para nada, porque cando o que se pretende é ter voceiros e non medios o resultado é o que está á vista.

      • Propositador di:

        Pois, é mesmo o que queria dizer. Tu falas num plano (melhor explicado) e eu noutro (pior). O achegamento do que eu falava nom era de praxe governativa (eu concordo no dos eleitorados), mas de que o BNG dava a imagem de partido prescindível na órbita do PSOE, ou ainda pior, de partido-muleta do PSOE, branqueador mesmo. Tu falas em termos mais ajeitados e amplos e eu falo de percepções sociais. A gente só vê duas marcas eleitorais, e o BNG tem actuado como “valor acrescentado” do PSOE, nom como marca própria (e como bem assinalas, de jeito incoerente nom poucas vezes). E com certeza que a estrutura orgânica actual do BNG é um problema para a sua implantaçom social. Em geral penso que isto é claro, basta ver os primeiros bipartitos nos Concelhos onde o PSOE reocupou o espaço ganho polo BNG (essa cultura de adoraçom do trabalho que têm alguns… isso é outro assunto).

        Quanto à ideologia, nestes tempos que todo o mundo oculta a sua ou directamente traviste-se com a do adversário, nom penso que tenha tampouco um peso determinante. Certo que a U cria problemas, mas nom menos certo é que 30 anos fórom muitíssimo tempo para outros organizar-se e contrapesar. Tenho para mim de que realmente o problema (interno do BNG) nem é ideológico em absoluto, nom saberia nem como qualificá-lo, se cultural-organizativo, ou o quê (realmente há cousas totalmente absurdas), por ponher outro exemplo, se a U se dissolvera há anos, o BNG continuaria a ser mui provavelmente ũa chafalhada organizativa. O problema do sistema actual (disfuncional, penso que concordamos nisto) é que para funcionar todo o mundo tem que se artelhar em sistemas organizativos mais ou menos similares à U, para isso seria melhor fazer directamente ũa coligaçom eleitoral (estilo CiU), algo que nom vai querer ninguém porque obriga a avaliar o peso eleitoral teórico das partes (e nom o peso interno), um sistema de correntes (muito melhor no meu ponto de vista) num partido mais convencional nom estou certo de que funcionara tampouco porque a tendência a formar “aparatos” desideologizados é brutal (a única corrente que funcionaria como tal suponho que seria a herdeira da U), e como o BNG nom teria nunca os apoios sociais ou económicos doutros partidos (por parte do establishment), teriamos talvez um modelo estilo ERC. Mesmo partidos com forte implantaçom, como o PNV ou CiU têm este tipo de problemas e o único “cemento” que lhes vale é o dos cargos.

        Nom tem arranjo fácil (se assi for, já estava arranjado), mas algum deverá de haver. Lamento explicar-me tam mal. Algũa vez tenho falado com gente sobre o invento este do frentismo, o certo é que historicamente, e gostaria de ser corrigido se errado, acho que nunca funcionou em nenhures (para os fins teóricos buscados).

  5. meendinho di:

    O que mais me surpreendde é a análise do votante do PP:há uma polaridade entre população de centro (4-5) moderadamente nacionalista ou galeguista (4-6) e os nacionalistas espanhois (9-10). Podera-se fazer muito no bng, porém quando esse espaço for capitalizado por alguma força (e aí o png deve definir o seu papel) galiza será mais nação. De resto, concordo que a debacle chegou o dia que beiras foi de ceia com o fraga.

  6. Cachuzo di:

    O problema do BNG ja fora diagnosticado há 2000 anos. Não se pode servir a dous senhores à vez: BNG e UPG, BNG e +Galiza, BNG e Irmandinhos, BNG e PNG, etc.

  7. propositador di:

    Bom, tenho que dizer que em geral concordo (é impossível nom concordar), mas há partes confusas. Por exemplo, no princípio da análise nom se pormenorizam os pesos. Nom considero que o PSG-EG seja “adquirido” polo BNG porque realmente já fazia parte do mesmo espaço, incluso quando eram forças em concorrência, aliás, os votos achegados pola opçom PCG, e nom estou a dizer que sejam irrelevantes, que nom som, duvido muito que vaiam alá de 50.000 se chegarem nalgũa altura a tanto (antes bem acho que a metade). Polo tanto, o debate é BNG-PSOE, isso está bem claro.

    Tamém há ũa pequena trampa na análise. Com certeza que o BNG levou políticas erráticas, mas a sociedade tamém mudou, e muito. Nom é igual a sociedade de 1980 que a de 1990 que a actual. Dificilmente ũa força política pode adaptar-se a isso tam rápido (de facto: nengũa, este problema acontece por todo Ocidente), e falo genericamente. O que existe realmente tamém é ũa desideologizaçom social, com especial incidência no eleitorado assi chamado de esquerdas, efeito este que nom pode nem deve ser obviado, porque quadrar o círculo é impossível. Dai que certas críticas que se infirem seriam mais graves consideradas no âmbito da CIG, por exemplo, que no BNG, porém a CIG nom tem as graves carências de penetraçom social que tem o BNG (e isso estando dirigida practicamente polos mesmos actores e coas mesmas receitas). A relaçom entre CIG e voto BNG é outra cousa a faltar nũa análise crítica.

    Oxalá as cousas fossem tam simples. Dizer que a UPG é um tarugo, isso tamém fica claro, todas estas ortodóxias estâm à vista em toda a parte, mas acho que o problema vai muito para além do que isso, porque outra cousa a explicar é a incapacidade crônica de articulaçom em alternativas sérias e disciplinadas precisamente fora da U, algo para mim muitíssimo mais grave e do que ninguém fala (porque afinal a U e minoria absoluta).

  8. Galeguista di:

    O PNG-PG fixo unha grande achega ao BNG, non cuantitativa senón cualitativa, na medida en que deu á fonte a posiblidade de facer unha apertura social que se comezou a facer na época de Quintana pero que hoxe quedou interrumpida pola vontade da UPG e outos sectores esquerdistas do Bloque. Penso que Galicia precisa dun partido galeguista e centrista que xunte ao PNG, CXXI, CG, TG, etc e mais a sectores desencantados do PSOE e PP e así se complete o abano do galeguismo que moi ao contrario do que sosteñen algúns, nunca foi só de esquerdas.

  9. […] conscientes de a quen teñen detrás nas urnas e nas enquisas -cousa que por exemplo BNG ou Anova non souberon ou, mellor, non quixeron saber. E, por se fora pouco, contan con mecanismos de participación que […]

Deixa unha resposta

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *

*