Non só enquisas (3): Forzas galegas ou españolas?

Outra dimensión analítica empregada con frecuencia en estudos e enquisas é a que confronta ámbitos territoriais, sentimentos de identidade ou pertenza a nacións políticas.

Os resultados electorais históricos permítennos observar o comportamento do pobo galego en relación con esta dimensión. Para ilo agregamos os votos ás candidaturas segundo pertenzan a forzas políticas galegas ou españolas (léase se se quer, de ámbito español).

A efectos desta suma consideramos Izquierda Unida e as súas coalicións electorais como unha forza española -malia ao seu carácter federal-, con excepción das autonómicas de 1993, en que os votos da coalición EU-UG se asignaron como pertencentes a unha forza galega.

A observación da gráfica e dos datos permítenos destacar:

- Existiu e existe unha enorme distancia entre o voto a forzas españolas e o voto a forzas galegas. A diferenza mínima, medida en porcentaxe do voto a candidaturas, atinxiu 46 puntos, o que significa que as primeiras reunían o 73% do voto e as segundas o 27%.

- Malia estas diferenzas, no conxunto do período democrático constatamos unha tendencia á redución da distancia que separa ás forzas españolas e ás galegas, isto é, un crecemento do voto a forzas galegas en detrimento das españolas.

- Porén, son apreciábeis ciclos electorais que dan lugar en períodos determinados a un crecemento da porcentaxe de voto que reúnen as forzas españolas. Pódese afirmar que os últimos 12 anos configuran un período deste tipo.

- Existen enormes diferenzas nos niveis de voto a unhas e outras forzas segundo a natureza do comicio sexa estatal -xerais- ou nacional -autonómico-. A distancia entre ambos tipos de eleccións configuran o que varios autores deron en chamar voto dual, que sería o resultado dun comportamento diferencial dos electores en eleccións de distinto tipo.

- De forma xeral o voto dual é o que exercen as persoas que nas eleccións autonómicas votan a unha forza galega e que nas xerais votan a unha forza estatal. Porén, como estamos falando de resultados agregados, e como poden existir tamén persoas que se comporten á inversa, a dimensión do voto dual é sempre un mínimo, xa que existen comportamentos de signo oposto que se compensan parcialmente.

- A diferenza entre o voto a forzas españolas e galegas entre eleccións de distinto tipo dános unha idea do volume do voto dual. Así por exemplo, se a distancia entre as xerais de 1982 e as autonómicas de 1985 é de case 40 puntos (véxase a gráfica) podemos concluír que cando menos un 20% do voto emitido se comporta dualmente. A mesma comparación permite afirmar que desde 1989 aproximadamente e por termo medio un 10% do voto emitido é dual.

- Se atendemos aos comportamentos provinciais -as circunscricións vixentes- as provincias occidentais xuntan case sempre máis voto a forzas galegas que as orientais. A única excepción a este feito rexistrouse entre 1985 e 1989, desde a aparición de Coalición Galega até a chegada de Fraga a Galiza.

- Observamos tamén que a magnitude do voto ás forzas políticas así clasificadas tende a converxer nos catro círculos no ámbito das eleccións xerais, pero diverxen moito máis nas autonómicas. Isto débese a dúa razóns: a que existe concentración bipartidista do voto nas forzas estatais nas eleccións xerais, e a que historicamente e salvo a excepción anterior, con ocasión dunhas eleccións ao Parlamento de Galiza e en comparanza coas xerais, nas provincias occidentais o voto a forzas galegas -designadamente ao nacionalismo galego e especialmente ao BNG- aumenta máis que nas orientais.

- As forzas galegas obtiveron o seu máximo apoio electoral nunhas eleccións xerais ou autonómicas en 1997, coincidindo co máximo electoral histórico do BNG, que foi froito como é sabido dun elevado voto de castigo ao PSOE. Porén, sendo isto certo para o conxunto de Galiza, o máximo histórico das forzas galegas nas provincias de Lugo e Ourense rexistrouse en 1985 e debeuse ao resultado de Coalición Galega. Aínda que hai agora disto 24 anos pódese intuír como este fito condicionou (e hipotecou?) a estratexia electoral do nacionalismo galego nos últimos tempos.




Visita o Especial Eleccións ao Parlamento de Galiza 2009 na portada do blog.