Os politólogos e analistas electorais desenvolven conceptos que lles sexan útiles no seu traballo. Un dos máis recorrentes é a oposición entre esquerda e dereita. Moitas veces emprégase para que a xente se posicione nunha escala ideolóxica imaxinaria, mais aquí utilizarémola para clasificar as forzas políticas como dun signo ou do outro e agregar os seus votos. É unha simplificación grosa, mais non por iso deixa de ser tremendamente útil.
A gráfica mostra a diferenza en puntos porcentuais entre o voto a candidaturas de dereita e de esquerda en todas as eleccións ao Congreso dos Deputados e ao Parlamento de Galiza. Un valor maior que cero significa vitoria electoral da dereita, e un signo negativo unha maioría en votos da esquerda. Como de costume os datos reflicten o comportamento do CER, sen a emigración.
É innegábel a redución histórica do peso electoral das opcións de dereita e centro-dereita (onde por convención -e por algo máis- clasificamos todas as forzas políticas centristas, rexionalistas, galeguistas e independentes) en favor das de esquerda e centro-esquerda.
Interrómpese temporalmente esta evolución no período 1993-2001, coincidindo coa auxe da dereita no Estado (que gobernou desde 1996 a 2004). É de facer notar a coincidencia deste subperíodo co da crise electoral do PSOE en España e o crecemento sen parangón do BNG en Galiza.
Outro fenómeno destacábel é o feito de non existir grandes variacións no equilibrio esquerda-dereita entre eleccións de diferente tipo -xerais e autonómicas- consecutivas. Pódese apreciar unha diferenza importante nas eleccións xerais de 1993 e 1996, pero xa non nos comicios de 2004 e 2008, onde tamén se rexistrou un forte bipartidismo e un importante voto útil.
Isto débese ao mesmo fenómeno: o da participación elevada que conleva unha afluencia ás urnas dun voto de perfil urbano, xuvenil e progresista. Os datos de 1993 e 1996 destacan non tanto per se como pola ausencia do fenómeno nas autonómicas adxacentes -1993 e 1997-, onde o resultado final -a vitoria por maioría do PP- non estivo en discusión. Desde 2004 en todas as eleccións -xerais e autonómicas- si existiu esta tensión electoral -nas galegas vinculadas á derrota de Fraga en 2005- o que fai desaparecer eses picos da gráfica. Porén, se se considera que as próximas eleccións do 1 de marzo non conlevan indecisión no resultado -como maioritariamente indican as enquisas- quizá asistamos a un novo salto na gráfica, favorábel á dereita, respondendo a unha desmobilización desta faixa do electorado que só responde a situacións excepcionais.
No que atinxe ao comportamento diferencial das provincias é de destacar que durante case toda a Democracia as provincias occidentais e as orientais foron cada par polo seu lado. As provincias atlánticas sempre lideraron o avance da esquerda -debido ao maior peso do electorado urbano-, as máis das veces con máis de 10 puntos de diferenza -o equivalente a un movemento entre esquerda e dereita do 5% dos votos-, e nelas A Coruña practicamente sempre adiantou a Pontevedra por unha pequena marxe -maior nos tempos dourados de Francisco Vázquez. Non se pode evitar relacionar o predominio do voto de esquerdas na circunscrición coruñesa co feito de ter sido sempre a mellor praza electoral do nacionalismo galego.
Quizá o fenómeno máis importante dos últimos anos sexa a evolución novidosa da cor do voto na provincia de Lugo. Desde 2004 -en realidade desde as municipais de 2003, fortemente marcadas pola catástrofe do Prestige en boa parte do País- Lugo achégase ao comportamento das provincias do poñente, deixando en solitario a Ourense como a circunscrición máis vinculada á dereita. Este fenómeno é máis notábel nas eleccións xerais -2004, 2008- e non tanto nas autonómicas -2005. A sombra de José Blanco e o seu aproveitamento do fin do Cacharrismo planea sobre este resultado.
Ourense, porén, vén de rexistrar nas eleccións xerais do ano pasado un resultado histórico: o voto de esquerdas acadou o seu máximo histórico e por vez primeira -desde as xerais de 1996- houbo máis voto de esquerdas que de dereitas. Pola contra, o resto de provincias atinxiron este máximo da esquerda non nos comicios de 2008 senón nos autonómicos de 2005, o que indica quizá un cambio de ciclo ou de tendencia, asociado ao crecemento da dereita nas cidades. O maior peso das cidades na Coruña pode estar relacionado coa recuperación da dereita neste círculo.
Todo indica que Ourense seguirá os pasos de Lugo, e asistiremos a un resultado moi equilibrado entre o voto a opcións de esquerda e de dereita, máis progresista en todo caso que o de 2005. A forza que pode capitalizar esta subida será probablemente o PSOE, a teor do comportamento histórico recente que temos observado en Lugo, do que aconteceu nesa provincias nas xerais de 1993 e 1996 e do mal resultado municipal do BNG na capital e principal núcleo urbano da provincia.
Visita o Especial Eleccións ao Parlamento de Galiza 2009 na portada do blog.
Véndese
Interesad@ na mellor enciclopedia galega e en galego para ti ou para un agasallo? Conséguea aquí.
