Agora que Marx está na moda

Agora que Marx está na moda e que Das Kapital vende máis que Galicia Bilingüe estampiñas á saída dun mítin do PP, e quizá por aquilo de ir á contra como de costume, non está de máis rescatar da lembranza un dos economistas máis brillantes de todos os tempos.

Joseph Alois Schumpeter é coñecido polos seus contributos a varias das áreas de análise da Economía, e gañou fama merecida por ser unha das persoas que realizou a análise crítica máis sólida de Karl Marx e a súa teorización do fin do capitalismo.

Rastrexo informacións súas por ter sido unha das figuras que máis me interesou na Facultade de Economía, e a raíz de o Suso Baleato terme solicitado unha recomendación dun clásico sobre o que desenvolver un traballo académico.

Transcribo de seguido a tradución (persoal) dalgunhas das cousas que dicía, tan só por captar o voso interese, incitar un pouco o debate e evitarnos caer nas interpretacións duais e antagónicas sobre a actual crise de modelo económico, que algúns ousados non dubidan en cualificar como crise do sistema.

Schumpeter pensaba que o fluxo circular de bens económicos e diñeiro conducía ao equilibrio estacionario, e que era a innovación -non a invención- introducida polos emprendedores nos produtos, nos métodos e nas formas de organización o motor do crecemento económico.

Schumpeter describía así como a destrución creativa provocaba a través da obsolescencia de vellas ideas, tecnoloxías e habilidades, a mellora das condicións de vida. A cuestión non é ‘como administra o capitalismo as estruturas existentes [senón] como as crea e as destrúe.‘

Schumpeter cría que a institución que permitía ao emprendedor adquirir os recursos necesarios para desenvolver a súa visión era un sistema financeiro capitalista ben desenvolvido, incluíndo unha variedade de institucións que garantisen o crédito.

Schumpeter desenvolveu a teoría do crecemento económico cíclico e irregular, centrándose na superposición de ciclos de amplitude fixa, e amparou o nacemento da primeira Escola de Econometría.

Schumpeter defendía o capitalismo por ser o sistema que prendía a iniciativa empresarial. Cría por iso na libre concorrencia e achegábase máis dos liberais clásicos que dos keynesianistas, aínda que a súa teorización económica foi fonte de inspiración para moitos e moi afamados pensadores heterodoxos.

Schumpeter escribiu un dos libros de economía máis famosos de todos os tempos: Capitallismo, socialismo e democracia. Unha das seccións deste libro ábrese coa seguinte cita: ‘Pode sobrevivir o capitalismo? Non, non creo que poida.’ Pero o razoamento que o levaba a tal conclusión era diametralmente diferente ao de Karl Marx. Schumpeter cría que o capitalismo morrería de éxito.

O capitalismo desenvolvería unha economía de corporacións cun certo grao de monopolio que consideraba benigno, pois a innovación -e a asunción de riscos- estaría asociada quer á existencia do monopolio quer á aspiración de logralo -segundo os seus analistas posteriores.

O capitalismo implicaría maiores niveis de alfabetización e xeraría tamén unha vasta clase social de intelectuais que atoparía a súa razón de ser na crítica do mesmo sistema burgués da propiedade privada que tiña creado as condicións para a súa aparición e subsistencia.

O resultado desta evolución non sería tanto unha revolución socialista como unha forma de socialdemocracia parlamentaria onde os partidos dun signo -defensores do Estado do Benestar- se alternarían cos do outro -eliminación dos obstáculos ao emprendemento.